Cymdeithas y Cymod
  • English
  • Français
  • Deutsch
  • Dansk
  • Nederlands

Annie Humphreys
(1909-1988)

Ganed Annie Eleanor Jones (wedyn Humphreys) ym Merthyr Tudful, a hi oedd Ysgrifennydd cyntaf Heddychwyr Cymru a ffurfiwyd yn 1938. Dilynwyd hi fel Ysgrifennydd gan Gwynfor Evans pan iddi roi'r gorau i'r swydd ar enedigaeth ei phlentyn cyntaf yn Awst 1939.

Fuodd hi'n yn aelod blaenllaw o'r Peace Pledge Union yn y cyfnod rhwng y ddau ryfel byd, a hi oedd yn gyfrifol am droi'r hyn a elwid yn Welsh National Council o'r PPU yn "Heddychwyr Cymru". Cyn yr Ail Ryfel Byd roedd hi yn byw yn Wrecsam ac yn aelod o'r grŵp heddychwyr a oedd â swyddfa yn 51 King Street, Wrecsam. Pan ddechreuodd y rhyfel gwrthododd perchennog y swyddfa adael i'r heddychwyr gwrdd yno. Felly aeth Annie Humphreys ati i logi stondin ym marchnad Wrecsam i werthu llenyddiaeth heddwch, ac roedd ganddi ddigon o gynorthwywyr i sicrhau rota ar gyfer pob diwrnod gwaith. Trefnodd gynhadledd heddwch i Gymru gyfan ar ran Heddychwyr Cymru yn Wrecsam yn 1939.

Cyfrannodd hefyd fel un o'r genhedlaeth ifanc o heddychwyr i gyhoeddiad gan Heddychwyr Cymru o'r enw Tystiolaeth y Plant. Ymysg y cyfranwyr eraill roedd Rosalind Bevan, W.R.P. George, A.O.H. Jarman, Waldo Williams, a Dewi Prys Thomas. Cyhoeddwyd pamffledi Tystiolaeth y Plant gan Y Faner am dair ceiniog diolch i gefnogaeth Kate Roberts a Morris Williams.

Ymunodd hi a Chymdeithas y Cymod yn ystod yr Ail Ryfel Byd a gweithiodd yn ddiarbed dros heddwch ar hyd ei hoes. Mae Gwynfor Evans yn sôn amdani fel un o arweinwyr Cangen Gymraeg Caerdydd o Gymdeithas y Cymod gyda R.J. Jones yn y chwe degau. Bu farw yn 1988 yng Nghaerdydd a derbyniwyd rhoddion "er cof" i Gymdeithas y Cymod yng Nghymru.

Diolch i Nia Rhosier am y wybodaeth uchod.

Rhagor o bortreadau o heddychwyr Cymreig