Cymdeithas y Cymod
  • English
  • Français
  • Deutsch
  • Dansk
  • Nederlands

Taith i Fethlehem

Taith Caplaniaeth Prifysgol Bangor i Israel-Palestina, Chwefror 2005

Ym Methlehem, yn y Paradise Hotel oedden ni'n aros - gwesty a ddioddefodd ddifrod ofnadwy a thân yn ystod y gwarchae ar Eglwys y Geni rai flynyddoedd yn ôl. Gwesty sy'n dal heb ei adfer yn llwyr gan fod y diwydiant ymwelwyr wedi dioddef cymaint yn ystod y blynyddoedd diwethaf.

Roedd yn amser diddorol i ymweld ond yn anffodus ni welais lawer o dystiolaeth i awgrymu fod pethau'n gwella yno. Er gwaethaf y "cadoediad" fe laddwyd 7 o Balestiniaid yn ystod yr wythnos - 2 yn Nablus, 2 arall yn Gasa, 2 yn Hebron ac un yn Ramallah - pob un wedi ei saethu gan filwyr Israelaidd - tybed a adroddwyd hynny ar y newyddion yma o gwbl? Anodd credu y bydd modd i Abu Mazen gadw terfysgwyr dan reolaeth os na fydd milwyr Israel yn cael eu rheoli hefyd.

Graffiti ar y wal apartheid

Ar yr un pryd hefyd roedd prysurdeb y gwaith adeiladu ar y wal o amgylch Bethlehem a rhannau eraill o'r Llain Orllewinol yn tyfu'n ddyddiol. Mae hagrwch ac uchder y wal yn brifo llygaid a theimladau rhywun - dywedodd Clemence, dynes sydd a'i thŷ reit yn ei gysgod wrthyf: "Maent wedi dwyn golau'r haul hyd yn oed - dim ond tan ryw 11 y bore dan ni'n gallu ei fwynhau bellach."

Cawsom gyfle i gyfarfod rhai ar bob ochr o'r wal a'r gymuned sydd yn ymdrechu i ddwyn heddwch a chymod - gan aberthu amser, egni ac enw da yn aml i wneud hynny. Yn eu mysg oedd Ariel - Israeli ifanc oedd wedi gwrthod ymuno â'r fyddin - er i hynny olygu na all fyw gyda'i deulu bellach gan fod ei fam yn un o'r settlers adain dde sy'n credu'n gryf ym mholisiau Llywodraeth Israel.

Yn eu mysg hefyd roedd Nela ac Ali - dynes Israelaidd oedd wedi colli ei hewythr a'i gŵr yn ystod yr ymladd yn 48 a 67 - a dyn o Balesteina oedd wedi cael ei saethu yn ei goes gan un o'r settlers. Tra roedd yn Saudi Arabia yn derbyn triniaeth fe saethwyd ei frawd yn farw gan adael dau o blant. Disgrifiodd Nela ac Ali'r galar a'r boen - a'r dryswch a wynebodd y teuluoedd. Daethant i gredu nad trwy ddial oedd canfod unrhyw fath o heddwch meddwl a dyma benderfynu "defnyddio'n poen i newid pethau" . Roedd Nela ac Ali yn rhan o'r Parent's Circle, un o bartneriaid Cymorth Cristnogol - mudiad sydd yn mynd &a circ; dioddefwyr y naill ochr a'r llall gyda'i gilydd i gynnal gweithdai mewn ysgolion ac i annog trafodaeth rhwng pobl ifanc y naill ochr a'r llall. Un o'u prosiectau mwyaf grymus oedd trefnu i griw o Balestiniaid fynd i roi gwaed yn un o ysbytai Jerwsalem ac i griw o Israeliaid fynd a gwneud yr un peth yn Ramallah.

Ar y diwrnod olaf dyma gyfarfod griw o Americanwyr ar bererindod yn Jerwsalem. Doedden nhw ddim yn cael mynd i Fethlehem "gan ei bod yn rhy beryglus". Celwydd fel hynny sydd rhaid i ni ochel rhagddo. Erbyn cyrraedd yn ôl i Fethlehem y noson honno roedd hi bron yn amhosibl i'r bws fynd i mewn i'r ddinas gan fod y wal a'r rhwystrau wedi culhau'r ffordd i'r fath raddau. Fy nheimlad gydol yr wythnos oedd bod pobl yn cael eu crogi'n aradeg - rhwystrau anhygoel yn eu bywydau bob dydd - ond eto, roedd eu dyhead am heddwch a'u caredigrwydd a'u gobaith yn her i ni i gyd. Eu hunig gais i ni oedd ar i ni ddod adref a "dweud y gwir am beth sy'n digwydd i ni".