Cymdeithas y Cymod
  • English
  • Français
  • Deutsch
  • Dansk
  • Nederlands

Merched Comin Greenham

Ym mis Medi 1981 gorymdeithiodd 36 o ferched o Gaerdydd i Gomin Greenham dan y faner "Merched dros Fywyd ar y Ddaear". Yn eu plith roedd Jill Evans ASE Plaid Cymru ac Ann Pettitt sydd wedi ysgrifennu llyfr am ei phrofiadau "Walking to Greenham: How the Peace Camp Began and the Cold War ended".

Pan gyrhaeddodd y merched o Gymru Comin Greenham ar ôl taith o 120 milltir, dyma nhw yn anfon y datganiad yma at brif swyddog y ganolfan filwrol yno: "Rydym yn ofni am ddyfodol ein plant ac am ddyfodol y byd byw sy'n wraidd pob bywyd".

Bu'r merched yn gwersylla y tu allan i ganolfan filwrol Comin Greenham am dros ugain mlynedd gan sefydlu naw o wersylloedd bychain. Y cyntaf oedd "Yellow Gate" ac yna yn 1983 "Green Gate". Roedd gan pob un o'r gwersylloedd bychan thema wahanol. Er engraifft roedd y "Pedestrian Gate", "Indigo Gate" a "Violet Gate" yn cynnwys merched oedd yno am resymau crefyddol tra roedd y "Red Gate" ar gyfer merched a oedd yn artistiaid.

Cafodd y gwersylloedd merched ar Gomin Greenham ddylanwad mawr. Bu sawl protest dros heddwch yno a gafodd sylw fyd-eang. Cynhaliwyd un brotest ar ddechrau y rhyfel dros ynysoedd y Malvinas / Falklands yn 1982 gyda 34 o'r merched yn cael ei arestio. Mae'n debyg mai y brotest enwocaf oedd yr un a elwir yn "Embrace the Base" pan ddaeth 30,000 o gefnogwyr i Gomin Greenham yn Rhagfyr 1982.

Cafodd y ffens o gwmpas y ganofan filwrol a fu yn gartref i 96 o daflegrau Cruise ei dynnu i lawr ym mis Ebrill 2000 pan sefydlwyd parc busnes yno yn lle maes awyr milwrol. Daeth y gwersyll heddwch i ben ar 5ed Medi 2000. Heddiw mae cylch o gerrig "gorsedd" o Gymru ar y safle a darnau eraill o gelf mewn gardd heddwch syml.

Yn anffodus yn ystod cyfnod y Gwersyll Heddwch lladdwyd un heddychwraig ifanc o Gymru sef Helen Thomas gan un o'r cerbydau milwrol. Nid oedd hi'n fywyd cysurus o gwbwl i'r merched ar Gomin Greenham, roeddynt yn byw mewn ffordd gyntefig iawn mewn pebyll hunan-gwneud. Cafodd nifer o'r merched dros y blynyddoedd eu dwyn o flaen y llysoedd, ond ar sawl achlysur enillodd y merched yr achos. Yn bendant yn y pendraw y merched enillodd y frwydr foesol gan sicrhau na ddefnyddiwyd yr arfau erchyll yma erioed yn erbyn neb, er gwaethaf y "rhyfel oer". Ni farwodd Helen Thomas yn ofer. Roedd gwersyll merched Comin Greenham yn symbol o heddwch byd eang.

Rhagor o bortreadau o heddychwyr Cymreig