Cymdeithas y Cymod
  • English
  • Français
  • Deutsch
  • Dansk
  • Nederlands

Meini bywiol y Tir Sanctaidd

Taith i Balestina, Gwanwyn 2009

Llun Balata

Llun gan blant yng gwersyll ffoaduriaid Balata

'Gaiff y Pab wybod fod pethau cynddrwg yma?' gofynais i Balestiniad o Jerwsalem. 'Mae pawb yn gwybod', meddai, 'ond does neb yn malio'. Y gwir yw fod glanhau ethnig yn digwydd yn Jerwsalem ers pan feddianwyd yr Hen Ddinas a'r maesdrefi dwyreiniol gan Israel ym 1967.

Bwriad cynllunio a chyfreithiau Israel yn Jerwsalem yw lleihau'r boblogaeth Balesteinaidd er mwyn i Israel drwy 'gytundeb heddwch' - gael meddianu'r ddinas yn llwyr. Mae 35% o dir Palesteinaidd wedi mynd yn barod i greu Cymunedau Iddewig sy'n amgylchynu'r ddinas. Ond prin yw'r caniatâd a roir i deuluoedd Palesteinaidd adeiladu ac o ganlyniad fe welir dymchwel dwsinau o gartrefi a honnir eu bod yn 'anghyfreithlon'. Yn ardal Sheikh Jarrah mae hyd yn oed Palesteinaid sy'n ffoaduriaid ers 1948 yn cael eu troi o'r cartrefi y maent wedi byw ynddynt ers 50 mlynedd. Mae dau fudiad Israelaidd, The Israeli Committee against House Demolitions a Btselem, grŵp Iawnderau Dynol Israel, yn cadw llygaid ar droseddau o'r fath yn erbyn y Palesteiniaid.

Mae'r Wal yn rhannu Jerwsalem oddi wrth y Llain Orllewinol ac yn gwahanu Palesteiniaid oddi wrth eu teuluoedd, yn ogystal a'u gwaith, ysgolion ac ysbytai. Mae hynny hefyd yn eu 'hannog' i symud, wrth gwrs. Ond nid oes hawl i symud a theithio ar y Llain Orllewinol. Yn hytrach na bod yn drefi sy'n datblygu, mae Nablus a Hebron, er enghraifft, yn cael eu cyfyngu yn economaidd a chymdeithasol gan fynedfeydd (checkpoints) sydd wedi eu cau ac y mae oedi hir a chostus yn y rhai sydd ar agor. Mae rhwydwaith o ffyrdd Israelaidd yn y Llain Orllewinol, ond ni chaiff y Palesteiniaid eu defnyddio.

Mae'r 'sefydlwyr' Iddewig ar y llaw arall yn medru symud yn rhydd a hwylus. Mae strydoedd glân, cartrefi cyfforddus a gerddi ffrwythlon Maale Adumin yn gwbwl wahanol i dlodi Gwersyll Ffoaduriaid Balata yn Nablus. 24,000 o bobl wedi eu gwasgu i 1 kilomedr sgwâr! Mae llawer o'r sefydlwyr Israelaidd yn Nablus, Hebron a'r Hen Ddinas yn medru bod yn ymosodol iawn ac y mae tystiolaeth fod rhai ohonynt wedi taflu sbwriel ar y tai oddi tanynt.

Er hyn i gyd cawsom yr argraff fod llawer o'r Palesteiniaid yn awyddus i fyw mewn heddwch gyda'u cymdogion, ond mae byw mewn amgylchiadau fel hyn yn anodd ac y mae rhwystredigaeth mawr yn arbennig ymysg yr ifanc. Ni ddaw heddwch heb gyfiawnder.

Mae'r Palesteiniaid yn croesawu ymwelwyr ac yn gofyn iddynt ddefnyddio cwmnïau teithio Palesteinaidd fel Guiding Star, Alternative Tourism Group neu'r Amos Trust. Ymunwch hefyd â 'Sabeel', y mudiad ecwmenaidd sy'n hyrwyddo heddwch a chyfiawnder yn y Tir Sanctaidd.