Cymdeithas y Cymod
  • English
  • Français
  • Deutsch
  • Dansk
  • Nederlands

Marion Eames
(1921-2007)

Collodd Cymru heddychwraig nodedig pan fu farw Marion Eames yn Ebrill 2007. Cyfeiriodd Saunders Lewis ati fel "nofelydd o athrylith ddiamau". Mae ei nofelau am y Crynwyr cynnar yn ardal Dolgellau a'r ymfudiad i America, sef Y Stafell Ddirgel a'r Rhandir Mwyn yn dangos ei edmygedd o neges heddwch Cymdeithas y Cyfeillion. Ond rydym ni fel Cymdeithas yn cofio amdani, nid yn unig fel nofelydd ond fel heddychwraig. Yn ei gyfrol arni mae Richard R. Evans yn dweud:

"Pan oedd hi tua phedair ar ddeg i bymtheg oed, roedd y Mudiad Heddwch yn ei anterth a chofrestrodd fel gwrthwynebydd cydwybodol gydag iddi ddod i'r oed i wneud hynny. Er pan ddechreuodd hi gymryd diddordeb mewn heddychiaeth, bu'n edmygu'r Crynwyr yn fawr, yn enwedig eu consyrn cymdeithasol a'u gwrthwynebiad digymrodedd i ryfel."

Byddai Marion Eames wedi bod yn bymtheg oed yn 1935 pan oedd cymylau yr ail ryfel byd wedi dechrau ymgasglu gyda rhyfel cartref Sbaen ar y gorwel. Gadawodd yr ysgol yn un ar bymtheg oed i weithio yn llyfrgell yr hen Sir Feirionnydd. Cafodd ei derbyn i weithio gyda'r Crynwyr yn ystod y rhyfel ond roedd ei swydd yn y llyfrgell yn un o'r "reserved occupations" ac felly ni chafodd ei rhyddhau o'i swydd.

Yn ôl ei gweinidog, y Parchedig Megan Williams, Eglwys Salem, Dolgellau cafodd athro ysgol Sul Capel Bethel, y diweddar Dafydd Owen ddylanwad mawr arni. Meddai Marion Eames amdano: "Fo oedd yr un soniodd wrthyf gyntaf am y Crynwyr, ac am yr angen i chwilio am yr hyn sydd o Dduw ym mhob dyn. Y gŵr hwn oedd un o ddylanwadau mwyaf fy mywyd."

Roedd gŵr Marion Eames, sef y newyddiadurwr Griffith Williams yn Grynwr, ac roedd ef hefyd wedi ei chyflwyno hi i Gymdeithas y Cyfeillion yn ôl Meic Stephens yn ei deyrnged iddi yn yr Independent.

Rhagor o bortreadau o heddychwyr Cymreig